Khi người bán hỏi ngược “anh trả bao nhiêu”: xử thế nào cho khỏi hớ

Hỏi giá một món, và nhận lại một câu hỏi: "anh/chị trả bao nhiêu?". Hoặc nhẹ hơn: "món này tuỳ duyên", "em để giá hữu nghị cho anh". Không có con số nào được nói ra.

Tình huống này rất hay gặp ở chợ, ở hội chợ, ở tiệm nhỏ, và ở bán hàng qua tin nhắn. Nó làm nhiều người lúng túng, vì mình vừa không biết mặt bằng giá vừa sợ trả hớ hoặc trả thấp quá thành khiếm nhã.

Vì sao người bán không nói giá trước

Không phải lúc nào cũng là chiêu. Có mấy lý do rất thật:

Hàng mỗi món một khác. Với hàng tự nhiên thì đúng là khó niêm yết — hai món cùng loại có thể chênh nhau nhiều lần. Người bán quen định giá từng món khi có khách hỏi.

Giá phụ thuộc vào cả gói. Mua một hay mua nhiều, có kèm dây, có kèm hộp, có gửi đi xa — mấy thứ đó đổi con số.

Họ đang dò xem mình ở nhóm nào. Đây là phần nên nói thẳng: câu hỏi ngược cũng là cách để biết khách sẵn sàng chi tới đâu, rồi từ đó đưa món và đưa giá.

Ba lý do trên có thể cùng tồn tại. Nên đừng vội cho là mình đang bị gài — mà cũng đừng quên khả năng thứ ba.

Đừng nói con số đầu tiên khi mình chưa có mặt bằng

Đây là nguyên tắc gọn nhất. Người nói con số trước mà không biết giá thị trường thì gần như luôn ở thế yếu — trả cao thì hớ, trả thấp thì mất mặt và người bán có cớ nói mình không hiểu hàng.

Cách trả lời không mất lòng mà vẫn không lộ bài: "em chưa rõ mặt bằng món này, anh/chị cho một khoảng để em cân xem có hợp không."

Câu đó thành thật, không đòi hỏi gì quá đáng, và nó chuyển việc nói số về lại phía người bán — nơi có thông tin để nói.

Nếu họ vẫn không đưa số, có thể hỏi cụ thể hơn: món này ở tầm nào so với mấy món kia trong tiệm, hoặc lô này nhập về khoảng bao nhiêu. Nhiều người bán sẽ trả lời phần này dù không muốn nói giá chốt.

Cách tự có mặt bằng trước khi đi

Không có mặt bằng thì mọi kỹ năng thương lượng đều vô nghĩa. Mấy cách lấy mặt bằng không tốn mấy:

• Xem giá cùng loại ở vài nơi có niêm yết. Trang bán hàng, sàn, tiệm lớn — chúng cho một khoảng tham chiếu, kể cả khi mình không mua ở đó.
• Hỏi giá hai ba món ở chính tiệm đó trước. Hỏi mấy món mình không định mua, để biết cách họ định giá. Sau đó hỏi tới món mình muốn thì đã có gì để so.
• Đi một vòng rồi quay lại. Với hội chợ và chợ thì rất hiệu quả, vì mấy quầy gần nhau bán hàng tương tự.
• Hỏi người quen đã mua. Nhanh nhất, và cho biết cả giá lẫn chỗ bán tử tế.

Ghi lại con số mình thu thập được, kèm mô tả món. Sau vài lần thì mình có bảng tham chiếu của riêng mình, đáng tin hơn bất kỳ lời khuyên chung nào.

Khi buộc phải nói một con số

Có lúc không tránh được — người bán kiên quyết không đưa giá, mà mình thì muốn món đó.

Lúc đó nói một con số kèm lý do, đừng nói con số trơ trọi: "em thấy mấy món cỡ này chỗ khác khoảng chừng này, nên em nghĩ tầm đó." Có lý do thì con số không còn là trả giá bừa, và người bán sẽ phản hồi vào phần lý do chứ không phản hồi vào thái độ.

Và nói con số ở mức mình thật sự sẵn sàng trả, đừng hạ quá thấp để rồi thương lượng lên. Cách đó hợp với chợ hàng phổ thông, còn với hàng có giá trị và người bán có nghề thì nó làm mất thiện cảm ngay.

Mấy câu nên cảnh giác

"Tuỳ tâm anh/chị." Nghe rất nhẹ nhàng nhưng đặt toàn bộ gánh nặng lên khách. Nên hỏi lại cho rõ: "vậy khoảng bao nhiêu thì hợp lý ạ?"

"Giá này em chỉ để cho anh/chị thôi." Có thể thật, nhưng nó không kiểm được và nó tạo cảm giác mắc nợ. Cứ cảm ơn rồi vẫn quyết theo mặt bằng mình đã có.

"Món này có duyên với anh/chị." Đây là câu chuyển từ chuyện giá sang chuyện tình cảm, và nó làm việc so giá trở nên khó nói. Không cần phản bác, chỉ cần quay lại câu hỏi cũ.

Giục chốt. "Còn mỗi cái này", "mai là hết đợt". Nếu con số vẫn chưa rõ mà đã bị giục thì đó là lúc nên chậm lại.

Hỏi giá qua tin nhắn

Ở đây mình có lợi thế hơn: có thời gian nghĩ, và mọi thứ được lưu lại.

Cách hỏi cho ra số: nhắn kèm ảnh món cụ thể và hỏi thẳng "món này bao nhiêu ạ?" — một câu, một món. Hỏi chung chung "shop bán tầm bao nhiêu" thì thường nhận lại câu chung chung.

Họ trả lời bằng cách mời gọi điện hoặc mời tới xem mà không nêu số, thì đó là dấu hiệu họ muốn định giá theo người. Vẫn có thể tới xem, nhưng đi với mặt bằng đã chuẩn bị sẵn.

Khi nào thì nên rời đi

Rời đi không phải là chiến thuật ép giá, mà là cách bảo vệ chính mình khi thiếu thông tin.

Ba dấu hiệu đáng rời: người bán không chịu đưa bất kỳ con số hay khoảng nào sau khi mình đã hỏi thẳng; câu trả lời chuyển sang phần tình cảm mỗi khi mình hỏi giá; hoặc mình cảm thấy đang bị thúc.

Nói lịch sự và để ngỏ: "em đi xem thêm rồi quay lại." Rất nhiều người bán đưa ra con số ngay tại câu đó — và nếu không thì mình cũng chẳng mất gì.

Ba điều gọn lại

Một. Người bán không nói giá có thể vì hàng mỗi món một khác, vì giá phụ thuộc cả gói, hoặc vì đang dò xem mình ở nhóm nào — cả ba đều có thật.

Hai. Đừng nói con số đầu tiên khi chưa có mặt bằng. Câu dùng được: "em chưa rõ mặt bằng, anh/chị cho một khoảng để em cân."

Ba. Buộc phải nói số thì nói kèm lý do và nói ở mức mình thật sự sẵn sàng trả — hạ thật thấp để thương lượng lên chỉ hợp với chợ hàng phổ thông.